Türkmenistanyň Agrar partiýasy
Täze ýyl bütin dünýäde sabyrsyzlyk bilen garaşylýan ajaýyp we jadyly baýramçylykdyr. Her ýurduň öz Täze ýyl däp-dessurlary bar. Bu üýtgeşik we käwagt gülkünç aýratynlyklar bize daşary ýurt medeniýeti we mentaliteti bilen has gowy tanyşmaga kömek edýär.
Bu makalada millionlarça adamyň halaýan baýramçylygy barada iň täsirli maglumatlary ýygnadyk.
Özbegistanda Täze ýyl ýylda iki gezek bellenilýär. Ewropanyň görnüşine görä ilkinji gezek 31-nji dekabrdan 1-nji ýanwar aralygynda,Sowet döwründen bäri baýramçylyga mahsus ähli häsiýetleriň bolmagy bilen bellenip başlanan dünýewi baýramçylykdyr, ikinji gezek Täze ýyl Özbegistanyň ýaşaýjylary üçin 21-nji mart ýerli ilat tarapyndan giňden bellenýän Navruz Baýramdyr. Bu günleriň ikisi-de dynç güni.
Bütin dünýäde bolşy ýaly, Özbegistanda-da öz Aýaz babasy bar - ady Korbobo.
Özbegistanda Täze ýyl seýrek garly bolýar. Dükanyň penjirelerinde bezelen arça agaçlary bar we "Täze ýylyňyz gutly bolsun!" ýazgyly banerler hemme ýerde asylýar. “Mustakillik” diýlip atlandyrylýan Daşkentiň esasy meýdançasynda halk dabaralary geçirilýär: amaly degişmeler, dürli halklaryň tanslary, maskalar, arça agaçlary we sowgatlar satylýar.
Russiýa Federasiýasynda Täze ýyly 1-nji ýanwarda 1700-nji ýylda bellenilip başlandy. Bu senäni Piter I kesgitledi; iň ýokary buýrugy bilen, süýjüler bilen bezelen arça agaçlary jaýlara ýerleşdirilip we köçede feýerwerk atylyp başlandy. 1917-nji ýyldaky ynkylapdan soň Russiýada Täze ýyl bellemek gadagan edildi. Bu däp 1935-nji ýylda gaýtadan dikeldildi, ýöne diňe çagalar baýramçylygy hökmünde. Indiki döwür ýurduň baştutanynyň çykyşy, ýakymly sagat, baýramçylyk aýdymlary, hoşboý pyrtykal miwesi we Oliwýe görnüşinde täze däpleri girizdi. Soňra müňlerçe Täze ýyl agaçlary tutuş ýurtda şöhle saçyp başlady we Aýaz baba çagalaryna sowgat getirip başlady. Resmi taýdan 1-nji ýanwar diňe 1947-nji ýylda dynç güni boldy. Ruslar Aýaz babany Ded Moroz diýip atlandyrdylar.
Fransiýda 31-nji dekabryň öňüsyrasynda fransuzlar öýlerini agaçdan we palçykdan ýasalan heýkeller bilen bezeýärler. Fransiýada Aýaz babany Per Noel atlandyrýarlar we çagalaryň aýakgabyna sowgatlary goýýar.
Finlýandiýanyň Aýaz babany Joulupukki diýip atlandyrýarlar. Bu at, geçiniň çeken arabasyna münenligi sebäpli Aýaz babanyň atlandyrylyşy ýaly “Roždestwonyň geçisi” diýlip terjime edilýär. Aýaz baba gowy eşidýär, şonuň üçin erbet ruh islegleri hakda bilmezligi üçin isleglerini pyşyrdap gürlemegi has gowudyr.
Ispaniýalylar sagat gije 00:00 urlanda on iki üzüm iýýärler - bu däp indiki ýyl üçin üstünlik arzuw edýär. Her bir üzüm geljek ýylyň bir aýynyň üstünligi düşünilýär Ispan dükanlary hatda tohum ýa-da derisiz üzüm bankalaryny satýarlar. Aýaz babany bolsa kaka Noel atlandyrýarlar.
Italiýda Santa Klausyň ýerine ýurtda sowgatlary süpürgäniň üstünde uçýan Peri Befana paýlaýar. Şeýle-de bolsa, Italiýada Aýaz babada bar, onuň ady Babbo Natale. Apenninleriň ýaşaýjylary baýramçylykda saglygyň, abadançylygyň we uzak ömrüň nyşany bolan mekgejöwen, hoz we üzüm iýýärler.
Angliýda iňlisler Täze ýyly parahatçylykly we şol bir wagtyň özünde dürli usullar bilen belleýärler: ertekilerdäki sahnalary ýerine ýetirýärler, karnawal we köçe ýarmarkalaryny gurnaýarlar. Sowgat üçin çagalar, beýleki ýurtlardaky ýaly jorap taýýarlamaýarlar, ýöne stoluň üstüne tabak goýýarlar. Gijäniň ýaryndan biraz öň, Täze ýylyň başlanandygyny görkezýän jaňyň jyňňyrdylmagy bilen ümsümlik azalýar. Aýaz baba Angliýada Santa Klaus diýip çagyrýarlar.
Taýlantda, gündogar ýurtlarynyň köpüsinde bolşy ýaly, Täze ýyl iki gezek bellenilýär. Ilki bilen Taýlylar 1-nji ýanwarda düşýän ewropalylaryň Täze ýylyny, soňra bolsa milli baýramçylyk Songkran baýramyny belleýärler. Däp bolşy ýaly, baýramçylyk 13-15-nji apreli aralygynda dowam edýär. Bu wagt Taýlandlar birek-birege bagt arzuw etmek üçin köçelere çykýarlar we birek-biregi başyndan aýagyna çenli suw bilen ulanýarlar. Çalt we näçe çygly bolsaňyz, täze ýylda şonça bagt geler diýip hasaplanýar.
Wýetnamlylar üçin Täze ýyl 21-nji ýanwardan 19-njy fewral aralygynda bolýar. Pul we bagt gazanmak ukybyny alamatlandyrýan taýaklary bezýärler. Ýerli Aýaz babany - Tao Kuena- asmanda uçmaga, balyga münmegi we aždarha öwrülmäge ukyply hasaplanýar. Jadyly ruhuň bir arzuwy amala aşyrmagy üçin bu hakda balyga aýtmaly we howuza goýbermeli. Ajaýyp balyk bu sözleri elbetde Hudaýa ýetirer. Täze ýyl güni gara reňkde gyzylyň üstünde ýazylan gowy arzuwlary alyşmak, jaýy şetdaly gül şahalary bilen bezemek we öýde ýasalan ýangyn söndürijileri partlatmak hem adaty zat. Wýetnamyň Täze ýyl naharlary tüwiden ýasalýar.
Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna Täze ýyl däp ýaly XVII asyrda Gollandiýadan gelen immigrantlar tarapyndan getirildi. Amerikalylar Täze ýyl agşamyny uly we şowhunly kompaniýalarda geçirmegi makul bilýärler. Täze ýyl güni iň şowhunly we iň gyzykly wakalar Maýami kenarýakasynyň merkezi köçesi bolan Ouşen Draýwda bolup geçýär. Sazandalaryň çykyşlary oýunjaklar we güller bilen asylan arça agajynyň golaýynda bolup geçýär. Aýaz baba Angliýada Santa Klaus diýip çagyrýarlar.
Awstraliýda – kenguru ýurdunda Täze ýyl gyşda däl, tomusda bellenilýär. Baýramçylyklar dürli döredijilik toparlarynyň açyk howada çykyş edýän uly şäherlerinde has çynlakaý gerim alýar. Hemme ştatlarda Awstraliýalylar Täze ýyl bilen sesli we şowhunly gutlaýarlar. Silwestr Awstraliýalylar Aýaz baba diýýärler.
Täze ýyl baýramyňyz gutly bolsun!
Internet maglumatlary esasynda taýýarlan Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň Lebap welaýat komitetiniň esasy hünärmeni Marýam Ibadullaýewa