Türkmenistanyň Agrar partiýasy
Köplenç Täze ýylyň öňüsyrasynda gündogar senenamasyna laýyklykda haýsy haýwan ýylynyň gelýändigi bilen gyzyklanýarys. Bize Hytaýdan bir ýyla haýwanyň adyny dakmak däbi geldi. Zodiak hytaý senenamasynyň 12 haýwanynyň tertibi şunuň ýaly: syçan, öküz, gaplaň, towşan, luw (aždarha), ýylan, at, goýun, maýmyn, horaz, it we doňuz. Hytaý täleýnamasyna görä 5 esasy element bar: metal, suw, agaç, ot, ýer. Her elementiň öz reňki bar: metal - ak, suw - gök, agaç - ýaşyl, ot - gyzyl, toprak - sary. Şoňa görä, 2024-nji ýyl ýaşyl luw (aždarha) ýyly, 2025-nji ýyl bolsa ýaşyl ýylanyň ýylydyr.
Hytaý täleýnamanyň 12 nyşanynyň gelip çykyşyna bagyşlanan köp rowaýatlar bar, iň meşhur rowaýatlaryň biri-de şu:
Bir gün Budda doglan gününehemme haýwanlary çagyrmak kararyna gelendigini aýdýar. Ýöne bu diňe bir çakylyk däldi, sebäbi hormat nyşany hökmünde gelenleriň hemmesine geljek ýylda haýwanyň adyny bellemegi wada berdi. Şonuň ýaly diňe 12 haýwan geldi, ýöne ýolda giň derýa görnüşinde päsgelçilik bardy. Soňra Budda ýaryş gurnamagy teklip etdi: kim ilkinji ýüzüp gelse ýanyma, birinji ýyly alar we ş.m.
Öküz ilkinji bolup derýadan geçdi. Emma Buddanyň öňünde mynasyp we owadan görünmek üçin suwy silkitmek kararyna geldi. Öküz derýanyň beýleki kenarynda wagty mekir syçan Buddanyň ýanyna tiz gitmek üçin öküziň guýrugyny tutdy. Öküz suwy özünden silkip, Buddanyň aýagynyň aşagyna syçany zyňar. Şeýlelik bilen, syçan birinji ýyl, öküz ikinji ýyl aldy. Gaplaň öküziň dabanyna basyp, ýüzdi. Şondan bäri liderlik ugrunda göreşýärler.
Budda öküz bilen gaplaňyň arasyndaky söweşden şeýle bir daşlaşdy welin, bulaşyklykda dördünji, Towşan ýa-da pişik kimdigini duýmady. Häzirki wagtda dürli ýurtlaryň bu meselede dürli garaýyşlary bar. Soň luw (aždarha), ýylan we at geldi. Soňra derýa duman düşdi we ýene bulaşyklyk boldy. Sekizinji kim: ýa Goýun, ýa-da Geçi.
Dokuzynjy kimdigini bilýärsiňizmi? Maýmyn. Örän çalt we çaltdygyna garamazdan, töwekgelçilik etmezlik kararyna geldi we beýleki haýwanlaryň ýüzüp barýandyklaryny uzak wagtlap synlady. Derýadan sag aman geçdi.
Onunjy, öý geňeşinde oturan horaz geldi, öz ýok wagtynda näme etmelidigini maşgalasyna düşündirdi.
Soň bolsa öý işi köp bolan it geldi, şonuň üçinem gijä galdy. Doňuz ýuwaş-ýuwaşdan çekildi we soňky, on ikinji ýyly aldy.
Şoňa laýyklykda haýwan her ýyl häsiýetlerini geçirýärdi. Indi belli bir ýylda doglan adamyň her haýwana mahsus häsiýetlere eýe bolmagy umumy kabul edilýändigi hasaplanýar.
Internet maglumatlary esasynda taýýarlan Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň Lebap welaýat komitetiniň esasy hünärmeni Marýam Ibadullaýewa